FEJA ISLAME · FILLESTARË
Abdesi dhe namazi hap pas hapi
Një hyrje e thjeshtë në abdes dhe namazin e përditshëm sipas praktikës së përhapur sunite-hanefite, siç praktikohet në shumë familje dhe xhami në Kosovë dhe Turqi.
Shënim: Kjo faqe është një ndihmë mësimore për fillestarë dhe ndjek bazat e praktikës hanefite. Për sëmundje, udhëtim apo rrethana të veçanta personale, pyet një imam ose xhami të besueshme.
1 · ABDESI
Si merret abdesi
Këta hapa tregojnë rendin e plotë të zakonshëm. Në mësimin hanefi, nijeti është sunet, ndërsa katër veprime themelore janë farz.
Para larjes: Nijeti
Bëje nijetin në zemër për abdes dhe fillo me “Bismilah”.
1Duart
Laji të dyja duart deri te kyçet tri herë, duke filluar me të djathtën.
2Goja
Shpëlaje gojën mirë tri herë.
3Hunda
Merr ujë butë në hundë dhe pastroje tri herë.
4Fytyra
Laje gjithë fytyrën tri herë, nga fillimi i flokëve deri te mjekra dhe nga veshi në vesh.
5Krahu i djathtë
Laje krahun e djathtë deri dhe përfshirë bërrylin tri herë.
6Krahu i majtë
Laje krahun e majtë deri dhe përfshirë bërrylin tri herë.
7Koka / Mes-hi
Kalo duart e lagura një herë mbi pjesën e sipërme të kokës ose flokëve. Sipas praktikës hanefite, mjafton të fshihet të paktën një e katërta e kokës.
8Veshët
Fshiji veshët me gishta të lagur.
9Këmbët
Laje këmbën e djathtë, pastaj të majtën, deri dhe përfshirë nyjat, tri herë; edhe mes gishtave.
4 farzet e abdesit sipas hanefive
- Larja e fytyrës
- Larja e krahëve deri dhe përfshirë bërrylat
- Mes-hi mbi të paktën një të katërtën e kokës
- Larja e këmbëve deri dhe përfshirë nyjat
2 · PËRGATITJA
Para namazit
✓ Ka hyrë koha e namazit.
✓ Abdesi është i vlefshëm.
✓ Trupi, rrobat dhe vendi i faljes janë të pastër.
✓ Pjesët që duhet të mbulohen janë të mbuluara.
✓ Je i kthyer nga Kibla.
✓ E di cilin namaz dhe sa rekate do të falësh.
3 · NAMAZI
Dy rekate hap pas hapi
Duke mësuar dy rekate, mëson rendin bazë që përdoret edhe në namazet me tri dhe katër rekate.
1Nijeti
Bëje në zemër nijetin për namazin që do të falësh.
2Tekbiri fillestar
Qëndro drejt nga Kibla, ngriji duart dhe thuaj “Allahu Ekber”, pastaj lidhi duart.
3Kijami
Lexo Subhaneken, pastaj El-Fatihanë dhe një sure të shkurtër ose disa ajete.
4Rukuja
Përkulu me “Allahu Ekber” dhe zakonisht thuaj tri herë “Subhane Rabbijel Adhim”.
5Ngritja
Ngrihu duke thënë “SemiAllahu limen hamideh”, pastaj “Rabbena lekel hamd”.
6Sexhdeja e parë
Bëj sexhde dhe zakonisht thuaj tri herë “Subhane Rabbijel A’la”.
7Ulja e shkurtër
Ulu qetë mes dy sexhdeve.
8Sexhdeja e dytë
Bëj sexhden e dytë, pastaj ngrihu për rekatin e dytë.
9Rekati i dytë
Lexo El-Fatihanë dhe një sure të shkurtër, pastaj përsërit rukunë, ngritjen dhe dy sexhdet.
10Ulja e fundit
Lexo Ettehijatin, salavatet dhe një dua përmbyllëse.
11Selami
Ktheje kokën djathtas e pastaj majtas dhe thuaj “Esselamu alejkum ve rahmetullah”.
Te 3 ose 4 rekate
Pas rekatit të dytë ulu për Ettehijatin. Në një farz me katër rekate, sipas praktikës hanefite në rekatin e tretë dhe të katërt lexohet zakonisht El-Fatiha, pastaj vazhdojnë lëvizjet e zakonshme. Në uljen e fundit lexohen Ettehijati, salavatet dhe dua, dhe namazi përfundon me selam.
4 · PASQYRA E REKATEVE
Pesë namazet ditore
| Namazi | Para | Farz | Pas |
|---|---|---|---|
| Sabahu | 2 Sunet muekked | 2 | – |
| Dreka | 4 Sunet muekked | 4 | 2 Sunet muekked |
| Ikindia | 4 Sunet jo-muekked | 4 | – |
| Akshami | – | 3 | 2 Sunet muekked |
| Jacia | 4 Sunet jo-muekked | 4 | 2 Sunet muekked + 3 Vitër |
Farz: pjesë e detyrueshme e namazit.
Sunet muekked: sunet i praktikuar rregullisht dhe i theksuar.
Sunet jo-muekked: sunet i rekomanduar, por më pak i theksuar.
Vitër: sipas hanefive 3 rekate dhe vaxhib; falet pas jacisë.
5 · MËSO TEKSTET
Tekste të rëndësishme për fillestarë
Mëso ngadalë dhe saktë. Transliterimi është vetëm ndihmë; shqiptimin e saktë mësoje edhe nga një person i ditur ose në xhami.
Subhaneke
Transliterim: Subhaneke Allahumme ve bihamdike ve tebarekesmuke ve teala xhedduke ve la ilahe gajruke.
El-Fatiha
Transliterim: Bismillahir-Rahmanir-Rahim. Elhamdu lillahi Rabbil-alemin. Er-Rahmanir-Rahim. Maliki jeumid-din. Ijjake na’budu ve ijjake neste’in. Ihdinas-siratal-mustekim. Siratal-ledhine en’amte alejhim, gajril-magdubi alejhim ve led-dallin. Amin.
Sure e shkurtër – El-Ihlas
Transliterim: Kul huwallahu ehad. Allahus-samed. Lem jelid ve lem juled. Ve lem jekun lehu kufuven ehad.
Ettehijatu
Transliterim: Ettehijjatu lillahi ves-salavatu vet-tajjibat. Esselamu alejke ejjuhen-nebijju ve rahmetullahi ve berekatuhu. Esselamu alejna ve ala ibadillahis-salihin. Eshhedu en la ilahe illallah ve eshhedu enne Muhammeden abduhu ve resuluhu.
Salavatet
Mëso Allahumme salli dhe Allahumme barik për uljen e fundit pas Ettehijatit.
Rabbena atina
Transliterim: Rabbena atina fid-dunja haseneten ve fil-ahireti haseneten ve kina adhaben-nar.
Vitri dhe Kunuti
Në praktikën hanefite Vitri ka tri rekate. Në rekatin e tretë, pas El-Fatihasë dhe një sureje, merret një tekbir shtesë dhe lexohet Kunuti para rukusë. Fillestari duhet ta mësojë tekstin dhe mënyrën saktë nga një mësues ose imam i kualifikuar.
6 · PËR FILLESTARË
Shmang gabimet e zakonshme
✓ Mos u ngut në lëvizje.
✓ Mos lër pjesë të detyrueshme të thata gjatë abdesit.
✓ Kontrollo kohën e namazit dhe Kiblën.
✓ Mos i ngatërro farzin, sunetin dhe vitrin.
✓ Përmirëso shqiptimin hap pas hapi.
✓ Kur nuk je i sigurt, kërko që dikush ta tregojë namazin saktë.
PLANI YT I FILLIMIT
Mëso pa u ngarkuar
- Së pari mëso abdesin mirë.
- Pastaj mëso rendin e dy rekateve.
- Ushtro El-Fatihanë dhe një sure të shkurtër.
- Mëso Ettehijatin dhe salavatet.
- Pastaj praktiko namazet me 3 dhe 4 rekate.
- Në fund thello Vitër/Kunut dhe namazet e tjera sunet.